Dấu Hiệu Bệnh Lao Phổi Và Cách Phòng Bệnh Từ A Đến Z

Bệnh lao tuy không phải là một bệnh cấp tính, nhưng nó lại là 1 trong những bệnh truyền nhiễm gây tử vong nhiều nhất hiện nay. Vậy thì nhân dịp ngày Thế giới phòng chống lao (24/3) hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về bệnh lao cũng như các triệu chứng và cách phòng bệnh này nhé.

Bệnh lao phổi là gì?

Lao phổi là một bệnh truyền nhiễm gây ra bởi vi khuẩn lao (Mycobacterium tuberculosis), vi khuẩn này thường khu trú tại phổi. Hầu hết vi khuẩn trong cơ thể ở dạng tiềm ẩn, chỉ 10% phát bệnh. Bệnh lao có thể gặp ở tất cả các bộ phận của cơ thể, nhưng hầu hết chúng gây hại ở phổi (90%).

Dấu hiệu bệnh lao phổi

Mốt số dấu hiệu lao phổi được thống kê lại như sau:

1. Triệu chứng toàn thân:

  • Sốt.
  • Ớn lạnh.
  • Đổ mồ hôi về đêm.
  • Chán ăn, sụt cân.
  • Mệt mỏi.
  • Ngón tay dùi trống (rất điển hình).

2. Triệu chứng ở phổi:

  • 25% người không có triệu chứng.
  • Ho kéo dài lâu ngày (3 tuần trở lên).
  • Đau ngực, có thể kèm theo ho có đàm và khó thở.
  • Ho ra máu (đôi khi).

Các triệu chứng lao phổi

Dấu hiệu bệnh lao ngoài phổi:

Khoảng 15 – 20% người bị lao phát bệnh ở ngoài phổi, trong đó thường là ở người bị suy yếu hệ miễn dịch (50%) và trẻ em. Vị trí bị lao ngoài phổi thường là:

  • Lao màng phổi.
  • Lao màng não.
  • Lao hạch ở cổ.
  • Lao niệu sinh dục.
  • Lao xương.

Nguyên nhân gây bệnh lao phổi:

Vi khuẩn lao lây qua đường không khí từ những người phát bệnh khi họ ho, hắt xì, khạc nhổ, nói chuyện (những người bị lao tiềm ẩn thì không lây bệnh). Tuy nhiên, vi khuẩn lao không thể sống ngoài thiên nhiên nên không thể lây qua động vật trung gian.

Vi khuẩn gây bệnh lao có tên là Mycobacterium tuberculosis (MTB), một trực khuẩn nhỏ, hiếu khí, không di động, tốc độ sinh sản của nó rất chậm(16 đến 20 giờ), tức là rất chậm so với các vi khuẩn khác (chưa tới 1 giờ).

Chúng có thể chịu được các chất khử trùng yếu và tồn tại ở trạng thái khô nhiều tuần.

Những người dễ bị lao phổi:

Một số yếu tố làm cho chúng ta dễ bị lao phát bệnh, phổ biến nhất là HIV, sống tập trung đông đúc, suy dinh dưỡng và một số người bị suy giảm hệ miễn dịch. Do đó những người có nguy cơ mắc bệnh cao gồm:

  • Người tiêm chích ma tuý (HIV/AIDS).
  • Người hút thuốc (nguy cơ mắc cao gấp 2 lần).
  • Người bị bệnh bụi phổi (nguy cơ mắc cao gấp 30 lần).
  • Người dân sống tại những nơi tập trung đông (nhà tù, khu ở tập thể,…), các dân tộc thiểu số, trẻ em tiếp xúc gần với người bị bệnh lao, những nhân viên chăm sóc y tế cho những người bị bệnh lao (bác sĩ, y tá, người chăm sóc,…).
  • Người nghiện rượu.
  • Người mắc bệnh đái tháo đường (nguy cơ mắc cao gấp 3 lần).

Các xét nghiệm lao phổi:

Nếu chỉ dựa vào các triệu chứng để chẩn đoán bệnh lao là rất khó khăn và không chính xác, đặc biệt là ở những người có hệ miễn dịch yếu. Vì vậy chúng ta cần các xét nghiệm chuyên sâu để khẳng định:

1. Lấy mẫu đàm nuôi cấy và nhuộm soi dưới kính hiển vi:

Tuy vi khuẩn lao chỉ có thể sống trong các tế bào của sinh vật đang sống, nhưng hiện nay chúng ta đã có thể nuôi cấy chúng thông qua mẫu đàm của người bệnh và nhuộm màu chúng. Các kỹ thuật nhuộm axit phổ biến nhất là nhuộm Ziehl – Neelsen và nhuộm Kinyoun, kết quả cho thấy vi khuẩn lao là trực khuẩn ưa acid (bắt màu đỏ). Tuy nhiên việc này thường mất từ 2 đến 6 tuần, vì vậy việc điều trị thường bắt đầu trước khi nuôi cấy được xác nhận.

Nhuộm Ziehl – Neelsen

2. X quang ngực:

Hình ảnh hang lao trên X quang ngực

3. Test dưới da và xét nghiệm máu:

Việc chẩn đoán người bị lao tiềm ẩn dựa vào xét nghiệm máu và test dưới da.

Xét nghiệm Mantoux (test dưới da) là một công cụ để sàng lọc và cho chẩn đoán bệnh lao: Đầu tiên, tiêm 5 đơn vị lao vào trong da (giữa các lớp bì). Sau 48 đến 72 giờ, tại vết tiêm nổi 1 nốt dưới da, nếu đường kính nốt đó >5 mm thì kết quả dương tính (bệnh nhân có nhiễm vi khuẩn lao tiềm ẩn hoặc phát bệnh), nếu nốt <5 mm hoặc không có nốt thì âm tính (không nhiễm).

Test dưới da Mantoux

Cách phòng bệnh lao phổi

Vắc-xin lao BCG là loại duy nhất có vào năm 2011. Ở trẻ em, chúng giúp làm giảm 20% nguy cơ nhiễm vi khuẩn lao và 60% nguy cơ tiến triển thành lao phát bệnh. BCG hiện là vắc-xin phổ biến nhất hiện nay với hơn 90% trẻ em được tiêm ngừa. Tuy nhiên, tác dụng miễn dịch của nó giảm dần sau 10 năm.

Nếu bạn không mắc bệnh lao thì hãy:

  • Tránh xa những nơi đông người.
  • Quét dọn, lau nhà thường xuyên.
  • Thường xuyên rửa tay trước khi ăn và sau khi chạm vào những nơi công cộng.
  • Không sử dụng chung chén, đũa, nĩa, vật dụng cá nhân chung với người khác.

Và nếu không may bạn đang mắc bệnh lao thì:

  • Không nên đến những chỗ đông người mà nên cách ly ở nhà.
  •  Uống thuốc nghiêm ngặt theo phác đồ điều trị lao mà bác sĩ đã cho.
  • Thông thoáng phòng vì vi khuẩn lao dễ lây lan hơn trong không gian kín. Nếu trời không quá lạnh, hãy để quạt thổi không khí trong phòng ra ngoài nhà.
  • Dùng khăn giấy che miệng mỗi khi bạn hắt hơi, cười hoặc ho, sau đó gói khăn giấy vào bịt kín và bỏ đi.
  • Đeo khẩu trang khi ra đường hoặc nói chuyện với người khác ít nhất 3 tuần đầu điều trị theo phác đồ.
Một số biện pháp phòng bệnh lao

Thống kê của WHO về bệnh lao phổi:

Thống kê của WHO năm 2018 về bệnh lao phổi
  • Năm 2018, có 30 quốc gia chiếm khoảng 87% các trường hợp mắc lao mới. Trong đó có 8 quốc gia chiếm 2/3 tổng số ca, đứng đầu là Ấn Độ, tiếp theo đó là Trung Quốc,Indonesia, Philippines, Pakistan, Nigeria, Bangladesh and Nam Phi.
  • Lao đa kháng thuốc vẫn còn là một cuộc khủng hoảng và là mối đe dọa với sức khỏe mọi người. WHO ước tính rằng có 484,000 ca mới đề kháng với rifampicin – loại thuốc hiệu quả hàng đầu trong điều trị lao, trong đó có 78% có lao đa kháng thuốc
  • Trên toàn cầu, tỉ lệ mắc lao đang giảm ơ mức khoảng 2% một năm. Nhưng vẫn cần phải giảm xuống mức 4-5% hàng năm để đạt được kế hoạch chấm dứt lây nhiễm lao vào năm 2020.
  • Ước tính có 58 triệu người sống sót nhờ vào chẩn đoán và điều trị lao từ năm 2000 đến 2018.
  • Chấm dứt dịch bệnh lao vào năm 2030 là một trong những chính sách của Mục tiêu Phát triển Bền Vững.

Chia sẻ bài viết:

 

Tham khảo:

https://en.wikipedia.org/wiki/Tuberculosis

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/tuberculosis/symptoms-causes/syc-20351250

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tuberculosis

https://vi.wikipedia.org/wiki/X%C3%A9t_nghi%E1%BB%87m_Mantoux

Viết một bình luận